V edycja Konkursu na najlepsze prace licencjacką i magisterską z wykorzystaniem historii mówionej organizowanego przez Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” oraz Polskie Towarzystwo Historii Mówionej pod patronatem Wrocławskiego Rocznika Historii Mówionej

Cel Konkursu

Celem Konkursu było wyłonienie wyróżniających się prac licencjackich i magisterskich, obronionych pomiędzy 1 października 2024 r. a 30 września 2025 r., których autorzy:

• świadomie zastosowali metodę historii mówionej, sięgając do relacji świadków historii – zarówno wywołanych samodzielnie, jak i zdeponowanych w archiwach,
• dokonali pogłębionej analizy źródłowej, nie ograniczając się do cytatów ilustracyjnych,
• wykazali się znajomością i zrozumieniem literatury naukowej z obszaru historii mówionej.

W tegorocznej edycji zgłoszono jedenaście prac: cztery licencjackie i siedem magisterskich.

Kapituła Konkursowa

W skład Kapituły weszli: dr Marcin Jarząbek (Przewodniczący), dr Katarzyna Bock-Matuszyk, dr hab. Dobrochna Kałwa, dr hab. Marta Kurkowska-Budzan, prof. UJ, dr Marek Szajda oraz dr hab. Katarzyna Waniek.

Wyniki Konkursu

Prace licencjackie

I nagroda: Weronika Zimoch za pracę pt. Praca w archiwum państwowym w okresie przemian ustrojowych z lat 1989–2004 w świetle wspomnień wybranych pracowników Archiwum Państwowego w Toruniu, napisaną pod kierunkiem dr hab. Hadriana Ciechanowskiego na Wydziale Nauk Historycznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Kapituła doceniła wysoki poziom świadomości metodologicznej i umiejętność zastosowania jej w praktyce. Autorka wykazała się także znajomością literatury zawierającej metodologiczne rozważania w zakresie historii mówionej. Badanie przeprowadzone przez Autorkę zostało bardzo starannie przygotowane, poprzedzone pilotażem, który pozwolił na skorygowanie kwestionariusza pytań. Oceniana praca posiada wartość poznawczą, analizowane są w niej aspekty pracy w archiwum, które trudno znaleźć w innych źródłach niż historia mówiona. Poziom ocenianej pracy wykracza poza wymagania stawiane pracom licencjackim. 

*II nagrody i wyróżnień nie przyznano.

Prace magisterskie

Wyróżnienie: Jakub Gąsecki za pracę pt. Długie trwanie „małej ojczyzny”. Historia Starbacichy, napisaną pod kierunkiem prof. dr. hab. Piotra Olińskiego na Wydziale Nauk Historycznych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Kapituła doceniła nagranie i wykorzystanie w prace kilkunastu wywiadów, która były traktowane szerzej niż tylko faktografia, a ich tematyka była bardzo różnorodna. Autor potraktował historię mówioną jako źródło na równi z innymi i umiejętnie wykorzystał wywiady w narracji, która skupiała się na bardzo szczegółowej rekonstrukcji wsi Starbacicha. Praca w swojej formie jest realizacją idei archiwum społecznego.

*I i II nagrody nie przyznano.

*Refleksje Kapituły

W tegorocznej edycji Konkursu nasiliła się tendencja dostrzegalna już w poprzednich latach – część zgłaszanych prac, choć wartościowych pod względem treści i pomysłowości, nie spełniała podstawowych kryteriów związanych z wykorzystaniem metody historii mówionej.

Do najczęściej zauważanych przez Kapitułę niedostatków należały:

• brak pogłębionej refleksji metodologicznej nad historią mówioną,
• pominięcie odniesień do podstawowej literatury przedmiotu, zarówno w wymiarze teoretycznym, jak i praktycznym,
• traktowanie wywiadów jedynie jako uzupełnienia narracji, bez uznania ich za równorzędne źródło wiedzy,
• brak krytycznej analizy relacji – ograniczanie się do przytaczania cytatów.

Wskazane braki sprawiły, że Kapituła nie mogła przyznać większej liczby nagród. Podkreślono jednak, iż część prac odznaczała się wysokim poziomem merytorycznym i oryginalnym ujęciem tematu, lecz nie w pełni realizowała założenia Konkursu.